"Reklamlarımızda ve sosyal medya içeriklerimizde yapay zekâ ile üretilmiş görsel ya da karakter kullanabilir miyiz; kullanırsak neyi belirtmek zorundayız?" Pazarlama ve iletişim ekiplerinin bu soruyu sorması için artık somut bir neden var. Ticaret Bakanlığı'nın Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde yaptığı değişiklik, 1 Temmuz 2026 tarihli ve 33297 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı ve 1 Ağustos 2026'da yürürlüğe girdi.
Bu yazıda yapay zekâya ilişkin iki yeni hükmü yönetmelik metninden okuyor, aynı değişiklikle gelen ve yapay zekâ destekli pazarlamayı yakından ilgilendiren hedefli reklam kurallarını özetliyor ve şirketler için uygulanabilir bir kontrol listesi çıkarıyoruz.
Yönetmelik ne diyor? İki yeni hüküm
1. Belirtme yükümlülüğü (Yönetmelik md. 18/8). Değişiklikle yönetmeliğin 18. maddesine yeni bir fıkra eklendi. Buna göre bir reklamda yapay zekâ ya da başka bir yazılım, tüketicinin bir mal veya hizmete ilişkin ekonomik davranışını önemli ölçüde etkileyecek biçimde kullanılıyorsa ya da yapay zekâ ile üretilmiş ve insandan ayırt edilemeyen dijital karakterlere yer veriliyorsa, bu durumun açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilmesi gerekiyor.
Burada iki ayrı tetikleyici olduğuna dikkat etmek gerekiyor. Birincisi, insandan ayırt edilemeyen bir dijital karakterin reklamda yer alması. İkincisi ise karakter olmasa bile yapay zekânın ya da bir yazılımın tüketici kararını önemli ölçüde etkileyecek biçimde kullanılması. Yani düzenleme yalnızca "sanal sunucu" ya da "yapay zekâ ile üretilmiş model" gibi görünür örneklerle sınırlı okunmamalı.
2. Dijital kopya yasağı (Yönetmelik md. 27/12). Yönetmeliğin 27. maddesine eklenen fıkra, gerçek bir kişinin yapay zekâ ile oluşturulmuş dijital kopyasının, gerçeğe aykırı biçimde bir ürünü ya da hizmeti bizzat deneyimlemiş, kullanmış gibi gösterildiği veya tavsiye ettiği reklamları yasaklıyor. Ticaret Bakanlığı da duyurusunda bu iki hükmü "yapay zekâ ile oluşturulan reklamlar" başlığı altında, dijital karakterler için belirtme zorunluluğu ve dijital kopyayla tavsiye yasağı olarak özetliyor.
Yasaktaki kilit ifade "gerçeğe aykırı şekilde". Metin, bir kişinin dijital kopyasının ürünü deneyimlemediği hâlde deneyimlemiş ya da tavsiye ediyormuş gibi gösterilmesini hedefliyor. Gerçek bir kişinin rızası olsa bile bu izlenimin gerçeğe uygun olup olmadığı ayrıca değerlendirilmesi gereken bir soru; bu noktada hukuk görüşü almak yerinde olur.
Aynı değişiklikle gelen ilgili kurallar
Değişiklik yalnızca yapay zekâ ile sınırlı değil. Yapay zekâ destekli kampanya yöneten ekipleri doğrudan ilgilendiren iki başlık daha var:
- Hedefli reklamcılık (md. 25/A). Tüketicilerin çevrimiçi davranışları, konum bilgileri, demografik verileri ya da benzeri kişisel verileri analiz edilerek belirli kişi veya gruplara özel reklam sunulması artık yönetmelikte tanımlı. Bu tür reklamlar, reklamın hangi kriterlerle gösterildiğine ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğine dair doğrudan ve kolay erişilebilir bilginin tüketiciye sunulması koşuluyla yapılabiliyor. Tüketicinin çocuk olduğunun bilindiği ya da makul olarak bilinmesi gerektiği durumlarda kişisel verilere dayalı profillemeyle hedefli reklam yapılamıyor.
- Sosyal medya etkileyicileri (md. 23/A). Etkileyiciler aracılığıyla yapılan reklamlarda "Reklam" ya da "Tanıtım" ifadelerinden birinin kullanılması zorunlu. Bu etiketin ekranı kaydırmaya gerek kalmadan ilk bakışta görülebilecek biçimde ve konumda yer alması gerekiyor. Şirketin kendi dijital karakteriyle ya da bir etkileyici iş birliğiyle yürüttüğü içerikte bu iki yükümlülük aynı paylaşımda birlikte ortaya çıkabilir.
Sorumluluk kimde?
Ticari reklamın temel çerçevesini çizen 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, reklam verenlerin ticari reklamlarındaki iddiaların doğruluğunu ispatla yükümlü olduğunu belirtiyor. Aynı madde, reklam verenler, reklam ajansları ve mecra kuruluşlarının bu hükümlere uymakla yükümlü olduğunu söylüyor. Kanuna göre Reklam Kurulu, inceleme ve denetim sonucunda durdurma, düzeltme, idari para cezası, üç aya kadar tedbiren durdurma ya da içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi gibi kararlar verebiliyor.
Pratik sonuç şu: içeriği bir ajans ya da dış sağlayıcı üretse bile reklam veren şirket sorumluluk zincirinin dışında kalmıyor. Bu yüzden konu yalnız ajansın değil, şirketin kendi iç süreçlerinin de parçası olmalı.
Şirketler için kontrol listesi
Aşağıdaki adımlar yönetmelik metninden türetilmiş genel bir çerçevedir; sektörünüze ve kullandığınız mecralara göre uyarlanmalıdır.
- İçerik envanteri çıkarın. 1 Ağustos 2026 sonrasında yayında olan reklam, sosyal medya ve kampanya içeriklerinden hangilerinde yapay zekâ ile üretilmiş insan görüntüsü, ses ya da karakter bulunduğunu listeleyin. Yürürlük tarihinden önce hazırlanmış ama hâlâ yayında olan içerikleri de gözden geçirin.
- "İnsandan ayırt edilemez" testini tanımlayın. Hangi içeriğin bu eşiği aştığına kimin, hangi ölçütle karar vereceğini yazılı hâle getirin. Belirsiz durumlarda belirtmeyi tercih eden temkinli bir varsayılan, sonradan düzeltme ihtiyacını azaltır.
- Belirtme biçimini standartlaştırın. Etiketin metni, konumu ve büyüklüğü için mecra bazında tek bir şablon belirleyin. Yönetmelik "açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir" ölçüsünü koyuyor; küçük puntolu ya da açıklama metninin sonuna gizlenmiş bir not bu ölçüyü karşılamayabilir.
- Gerçek kişi görüntüsünü ayrı bir onay adımına bağlayın. Bir çalışanın, sözcünün ya da tanınmış bir kişinin görüntüsü veya sesi yapay zekâ ile işleniyorsa, içeriğin o kişinin ürünü gerçekten kullandığı ya da önerdiği izlenimini verip vermediğini yayından önce hukuk ekibiyle değerlendirin.
- Hedefli reklam ayarlarını gözden geçirin. Reklam platformlarında kullanılan hedefleme kriterlerinin tüketiciye nasıl açıklandığını ve çocuklara yönelik profillemenin nasıl dışarıda bırakıldığını kayıt altına alın.
- Ajans ve etkileyici sözleşmelerini güncelleyin. Yapay zekâ kullanımının bildirilmesini, etiket kurallarına uyulmasını ve dijital kopya kullanımının önceden onaya bağlanmasını sözleşme maddesi hâline getirin.
- Kanıt dosyası tutun. Kanun reklam verene ispat yükü yüklediği için hangi içerikte hangi aracın kullanıldığını, kimin onayladığını ve etiketin nasıl yerleştirildiğini içerik bazında saklayın.
Konunun güvenlik tarafı için deepfake ile yönetici taklidi ve onay süreçleri, şirket içi kullanım için çalışanların yapay zekâ kullanımında yönetişim yazılarına da göz atabilirsiniz.
Sonuç
1 Ağustos 2026'dan itibaren reklamda yapay zekâ kullanımı, Türkiye'de belirtme yükümlülüğü ve dijital kopya yasağıyla somut kurallara bağlandı. Düzenlemenin özü, tüketicinin karşısındakinin gerçek bir insan mı yoksa yapay zekâ ürünü mü olduğunu ve bir tavsiyenin gerçek bir deneyime dayanıp dayanmadığını bilebilmesi. Şirketler için en sağlıklı yol, yapay zekâ ile üretilen içeriği pazarlama ekibinin tekil kararlarına bırakmak yerine envanter, etiket standardı ve onay adımıyla yönetilen bir sürece dönüştürmek.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.
#interimmanagement #forwarddeployedengineering