"Yazılım ya da sistem tarafında deneyimli birini aylardır arıyoruz, bulamıyoruz." Dijitalleşme projelerinin en sık takıldığı yerlerden biri bu cümle. Sunucu, ağ, ERP, veri ve güvenlik işlerini kimin yürüteceği sorusu yanıtsız kaldığında, teknoloji yatırımları da beklenen hızda ilerlemiyor.
Konunun şimdi gündemde olmasının somut bir nedeni var. TÜİK'in 10 Eylül 2026'da yayımladığı Girişimlerde Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması'na göre, 2025'te bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT) uzmanı işe alan ya da almayı deneyen girişimlerin %31,7'si işe alım sürecinde güçlük yaşadı. Bu yazıda Türkiye ve Avrupa verisini birlikte okuyor, ardından işe alım, dış kaynak ve iç yetkinlik geliştirme arasında karar vermek için pratik bir çerçeve öneriyoruz.
Türkiye'de tablo: uzman istihdamı artıyor, ama dar bir tabanda
TÜİK verisine göre BİT uzmanı istihdam eden girişimlerin oranı 2024'teki %13,4'ten 2026'da %15,2'ye yükseldi. Ölçeğe göre fark çok belirgin: bu oran 10-49 çalışanı olan girişimlerde %10,8, 50-249 çalışanı olanlarda %29,8, 250 ve üzeri çalışanı olanlarda ise %73,3. Başka bir deyişle, küçük ölçekli şirketlerin büyük çoğunluğu bünyesinde bir BT uzmanı barındırmıyor.
İşe alım tarafında hareket sınırlı. 2025'te girişimlerin %6,4'ü en az bir BİT uzmanını işe aldı ya da almayı denedi; bu oran 2023'te %6,0'dı. Arayanların yaklaşık üçte biri ise süreçte zorlandı.
Zorluğun nedenleri, karar için en öğretici kısım. Güçlük yaşayan girişimlerin bildirdiği sorunlar şöyle sıralanıyor:
- Adayların yüksek maaş beklentisi: %82,6
- Adayların gerekli eğitim/niteliğe sahip olmaması: %71,8
- İlgili iş deneyiminin olmaması: %71,0
- Yeterli sayıda ya da uygun aday başvurusu olmaması: %55,7
Bir girişim birden fazla güçlük bildirebildiği için oranların toplamı yüzü aşıyor. Tablo, sorunun tek bir noktada değil; bütçe, nitelik ve deneyim üçgeninde biriktiğini gösteriyor.
Avrupa'da durum: sorun ortak
Eurostat'ın 2024 anketine dayanan verisi, sorunun Türkiye'ye özgü olmadığını gösteriyor. AB'de girişimlerin %20,05'i 2024'te BİT uzmanı istihdam ediyordu; 2023'te BİT uzmanı alan ya da almaya çalışan girişimlerin oranı %9,55 oldu. Bu girişimlerin %57,5'i pozisyonları doldurmakta güçlük bildirdi.
Eurostat verisinin karar açısından en dikkat çekici yanı, BT işlerinin kim tarafından yürütüldüğüne dair bulgu. 2023'te AB girişimlerinin %71,92'sinde BT işlevleri dış tedarikçiler tarafından, %39,52'sinde ise şirketin kendi çalışanları tarafından yerine getirildi. Oranların toplamı yüzü aştığına göre, pek çok şirket iki modeli birlikte kullanıyor. Büyük işletmelerde dış kaynak kullanımı %83,29, kendi çalışanıyla yürütme %87,23; küçük işletmelerde ise bu oranlar sırasıyla %70,19 ve %34,44.
Eğitim tarafında da benzer bir ölçek farkı var. 2023'te AB girişimlerinin %11,44'ü BT uzmanlarına, %19,36'sı ise diğer çalışanlarına BT becerisi eğitimi verdi.
İki veri seti farklı yıllara (Türkiye 2025-2026, AB 2023-2024) ve kapsamlara ait olduğu için birebir karşılaştırma yapmak doğru olmaz. Yine de ortak mesaj net: büyük şirketler iç ekip ile dış kaynağı birlikte yönetiyor; küçük şirketlerde ise ağırlık dış kaynakta.
Üç yol, üç farklı yük
Uzman açığına verilebilecek yanıtlar genellikle üç başlıkta toplanıyor. Hiçbiri tek başına doğru değil; her biri farklı bir riski üstleniyor.
İşe alım. Kurumsal bilgiyi şirket içinde tutar, süreklilik sağlar. Ancak TÜİK verisindeki maaş, nitelik ve deneyim engelleri en çok bu yolu etkiliyor. Tek bir uzmana dayanan yapılarda, o kişi ayrıldığında bilgi de onunla gidebilir.
Dış kaynak. Hızlı başlangıç ve uzmanlık çeşitliliği sunar; Avrupa'da en yaygın model de bu. Buna karşılık sözleşme, hizmet seviyesi ve erişim yetkileri iyi tanımlanmazsa şirket kendi sistemleri üzerinde kontrolü kaybedebilir. Dış kaynak, şirket içinde işi tanımlayıp denetleyebilecek bir muhatap olduğunda en iyi sonucu verir.
İç yetkinlik geliştirme. Mevcut çalışanlardan BT'ye yatkın olanları eğitmek, şirketi ve süreçleri zaten tanıyan kişilerle ilerlemeyi sağlar. Daha uzun soluklu bir yoldur ve eğitimin düzenli olması gerekir.
Yapay zekâ çözümlerini kimin geliştireceği sorusu bu kararın özel bir alt başlığıdır; o konuyu hazır yazılım, dış sağlayıcı ve kendi ekip seçeneklerini ele aldığımız yazıda ayrıca inceledik.
Karar için pratik bir yol
Aşağıdaki adımlar, kaynaklardaki bulgulardan türetilmiş genel bir çerçevedir; her kurumun ölçeğine, sektörüne ve sistem yapısına göre uyarlanması gerekir.
- BT işlerini listeleyin. Kullanıcı desteği, ağ ve sunucu yönetimi, yazılım geliştirme, ERP yönetimi, veri ve güvenlik gibi başlıkları ayrı ayrı yazın. "BT uzmanı" tek bir rol değil; çoğu zaman birkaç farklı işin toplamı.
- Her işi kritiklik ve süreklilik açısından sınıflandırın. Günlük, sürekli ve iş bilgisi gerektiren işler iç ekibe; dönemsel, derin uzmanlık isteyen ya da standartlaşmış işler dış kaynağa daha uygun aday olabilir.
- İç muhatabı belirleyin. Dış kaynak tercih edilse bile, işi tanımlayacak, önceliklendirecek ve teslimatı denetleyecek bir sorumlu şirket içinde olmalı.
- İşe alımda profili gerçekçi kurun. TÜİK verisinde nitelik ve deneyim eksikliği en sık bildirilen üç engelden ikisi. Her şeyi bilen tek bir kişi yerine, kritik işe odaklı ve eğitimle tamamlanabilecek bir profil aramak süreci kısaltabilir.
- Eğitimi plana bağlayın. BT'ye yatkın çalışanları belirleyip yıllık bir eğitim takvimi oluşturun. Avrupa verisi, eğitimin büyük şirketlerde çok daha yaygın olduğunu gösteriyor; küçük ölçekte bu açık bir fırsat.
- Dış kaynak sözleşmesini kontrol açısından okuyun. Yönetici erişimleri, dokümantasyon, yedekler ve sözleşme bitiminde devir koşulları baştan yazılı olsun.
- Bilgiyi kişiye değil sisteme bağlayın. Hangi model seçilirse seçilsin, yapılandırmalar, şifre yönetimi ve süreçler dokümante edilmeli; tek kişiye bağımlılık azaltılmalı.
- Modeli yılda bir gözden geçirin. Şirket büyüdükçe ya da yeni sistemler devreye girdikçe hangi işin içeride, hangisinin dışarıda yürütüleceği değişebilir.
Sonuç
TÜİK verisi, Türkiye'de BT uzmanı istihdam eden girişim oranının arttığını ama hâlâ dar bir tabanda kaldığını; uzman arayan girişimlerin yaklaşık üçte birinin ise maaş, nitelik ve deneyim engelleriyle karşılaştığını gösteriyor. Avrupa'da da tablo benzer: en yaygın model dış kaynak, büyük şirketlerde ise iç ekip ile dış kaynak birlikte kullanılıyor.
Bu nedenle "BT uzmanı bulamıyoruz" sorununu tek bir işe alım sorusu olarak değil, işlerin nasıl dağıtılacağına dair bir yönetim kararı olarak ele almak daha sağlıklı. Önce işleri tanımlamak, sonra her birine uygun modeli seçmek, uzman açığının etkisini belirgin biçimde azaltabilir.
#interimmanagement #forwarddeployedengineering